Cây lá khôi – Cách trồng và tác dụng của cây trong sử dụng thuốc

Cây lá khôi Là một dược liệu quen thuộc trong đông y nhưng không phải ai cũng có những kiến thức về loại thảo dược quý này. Vì vậy hãy cùng tìm hiểu về cách trồng và các tác dụng tuyệt vời của loại cây này nhé!

1. Giới thiệu về cây lá khôi.

1.1. Thông tin cơ bản

  • Tên dược liệu: Lá khôi
  • Tên gọi khác: Cây khôi, cây khôi nhung, cây khôi tía, cây đơn tướng quân, cây xăng sê, cây độc lực, cây khôi đốm…
  • Tên gọi theo khoa học: Ardisia silvestris Pitard.
  • Thuộc họ: Myrsinaceae (Đơn nem)

1.2. Đặc điểm và cách nhận biết

  • Cây lá khôi là thực vật nhỏ, thân mọc đứng, không có lông, cây chỉ cao từ 1.5 đến 2m. Thân bên trong rỗng xốp, không phân nhánh hoặc chỉ phân nhánh rất ít
  • Lá khôi tía mọc so le, tập trung nhiều ở phần ngọn. Mép lá nguyên, dài khoảng 25 – 40cm, rộng khoảng 6 – 10cm. Lá cây khôi có gân nổi rõ ở mặt trên lá, phiến lá có màu xanh lục/ tía.
  • Hoa dược liệu có kích thước nhỏ, mọc thành chùm, mỗi chùm dài khoảng 10 -15cm. Thông thường, cây sẽ ra hoa vào tháng 5 đến tháng 7
  • Quả cây khôi mong, khi chín có màu đỏ bắt mắt. Theo dân gian, cây khôi ra quả vào khoảng tháng 7 đến tháng 9 hàng năm.

1.3. Phân loại

  • Khôi tía (Lá Khôi nhung): Mặt lá có ánh tím rõ rệt
  • Khôi trắng: Hai mặt lá đều màu xanh, mặt dưới không có màu tím

Theo kinh nghiệm dân gian: Cả hai loại trên đều được dùng làm thuốc điều trị đau dạ dày, nhưng dân gian thường ưa dùng loại khôi tía hơn do dễ trồng và cho hiệu quả kinh tế cao

1.4. Cây lá khôi trồng ở đâu?

Loài thực vật này ưa sống dưới tán rừng rậm ẩm ướt, phát triển tốt trên lớp đất nhiều mùn, ở độ cao từ 200 – 1200m. Mọc rải rác ở các tỉnh miền núi phía bắc và trung như: Lào Cai, Yên Bái, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Quảng BÌnh, Nghệ An… Phân bố nhiều nơi nhưng số lượng không nhiều do tái sinh kém lại bị khai tác với số lượng lớn để làm thuốc. Do đó cần nhân giống, gây trồng để lấy làm nguyên liệu làm thuốc

2. Hướng dấn cách trồng cây lá khôi cho hiệu quả kinh tế cao

2.1. Điều kiện đất trồng

Điều kiện trồng dưới tán rừng: đất rừng trồng đã tạo tán, đất rừng thứ sinh, cây bụi và đất trồng cây ăn quả…. Nên trồng ở những vùng đã có cây tạo tán, thuận tiện điều kiện nước tưới hoặc trong đất có độ ẩm cao.

  • Đất được cày ải, bừa kỹ, đảm bảo tơi xốp. Cây lấy rễ cần làm đất, cày sâu 20 – 30 cm, lần cày bừa lần cuối kết hợp với trừ sâu, bệnh, diệt cỏ…
  • Cần lên luống cao tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển bộ rễ.
  • Đảm bảo mật độ hợp lý khoảng 20.000 – 30.000 cây/ha

2.2. Cách chọn giống

Nguồn giống khôi nhung hiện nay được nhân từ hạt hoặc giâm cành (giâm hom). Để trồng cây nhanh cho khai thác lá ta nên chọn loại cây giống giâm hom. Cây giâm hom có thân dài, lá to nên nhanh cho thu hoạch (3-4 tháng). Cây nhân giống từ hạt có tỉ lệ sống cao hơn nhưng phải mất 7-8 tháng mới cho thu hoạch lứa lá đầu.

Tiêu chuẩn cây giống: Cây giống có chiều cao 30-40cm, trên cây có 4-6 lá thật và có bộ rễ khỏe mạnh. Cây con không bị sâu bệnh, không bị rỗng lõi và cụt ngọn. Tuổi cây khi xuất vườn từ 4-5 tháng

2.3. Cách trồng cây lá khôi

Thời vụ trồng: miền Bắc trồng vào vụ xuân từ tháng 2-4, miền Nam trồng vào đầu mùa mưa từ tháng 5-7. Nên trồng những ngày trời râm mát hoặc mưa nhỏ, trồng vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát.

Phương thức: trồng thuần loài (thâm canh và che lưới đen bên trên) hoặc trồng hỗn giao, xen canh.

Đào hố: kích thước 20x20x20cm, theo hình nanh sấu, hố hàng trên so le với hố hàng dưới.

Bón phân: bón lót 0,2kg hỗn hợp phân chuồng + NPK đã được ủ sẵn theo tỉ lệ 1kg NPK + 20kg phân chuồng hoai mục. Phân được ủ trước khi trồng 20-30 ngày. Trộn đều với đất trong hố trước khi trồng cây 7-10 ngày.

Kỹ thuật trồng: Dùng tay hoặc dao đào 1 lỗ nhỏ ở giữa hố đã ủ phân sâu hơn chiều dài của bầu cây 1-2cm. Dùng kéo hoặc dao cắt vỏ bầu, đặt cây vào giữa hố vừa đào, đặt nhẹ nhàng để tránh làm vỡ bầu. Giữ cho cây thẳng và lấp đất lèn chặt bầu. Đối với rừng trồng thuần loài ta phải che lưới đen bên trên để che nắng cho cây và giữ ẩm cho cây.

2.4. Cách chăm sóc cây

  • Cần xới xáo phá váng sau mưa, tráng hết váng, đảm bảo đất tơi xốp, cho cây sinh trưởng cần xới nhẹ nông và sạch cỏ.
  • Cần vun đất gốc 3 – 4 lần sau mỗi lần thúc, có tác dụng vững gốc tránh đổ và phòng bệnh, ngừng xới và vun khi cây đã phủ kín luống.
  • Quan trọng nhất là giai đoạn cây con và giai đoạn ra hoa làm quả và phát triển củ.
  • Cây thuốc đều ưu ẩm, song lại sợ úng. Khô hạn phải tưới và khi mưa to phải tháo nước kịp. Chú ý tưới tiêu kịp thời, vào giai đoạn cây ra củ, đâm hoa, kết hạt, để cây đủ độ ẩm cho năng xuất cao.
  • Cần loại bỏ cành lá già, cho thoáng ít sâu bệnh.
  • Nếu cây có hiện tượng sâu bệnh hại thì khắc phục bằng cách phun hỗn hợp thuốc từ tỏi, gừng, ớt, hoàn toàn không sử dụng thuốc BVTV hóa học.

2.5. Thu hoạch và bảo quản

Sau khi trồng 4 – 5 tháng có thể thu hái lứa lá đầu, chọn những lá già, bánh tẻ phía dưới ngọn, hái bằng tay hoặc dùng kéo cắt sát cuống lá, để lại các lá non phía trên.

Mỗi năm lá khôi cho thu hoạch từ 4-5 lứa. Mỗi lứa thu hoạch cho thu 0,2-0,3kg lá tươi/cây, lượng thu tăng theo các năm. Cây khôi nhung cho thu hoạch trên 10 năm.

Lá khôi khô cần được bảo quản trong túi nilon kín, được đặt tại vị trí thoáng mát, tránh ẩm mốc để có thể đảm bảo được dược tính của dược liệu.

Lá khôi nhung sau khi đã phơi khô

3. Tác dụng chính của cây lá khôi

Lá khôi là dược liệu quen thuộc trong các bài thuốc đông y. Thực tế, tác dụng của lá khôi đã được kiểm chứng trong cả y học cổ truyền và những nghiên cứu của khoa học hiện đại.

3.1. Tác dụng trong đông y

Trong y học cổ truyền, lá khôi có tính hàn, vị chua và được quy vào kinh Tỳ, Vị. Theo y học xưa, sử dụng dược liệu này có tác dụng:

  • Giúp tiêu độc, loại bỏ độc tố tích tụ, thanh mát cơ thể.
  • Giảm bình can, can khí uất.
  • Sử dụng lá khôi tía chữa đau dạ dày.
  • Hỗ trợ điều trị những bệnh lý như mề đay, mẩn ngứa, ghẻ lở…
  • Kháng khuẩn và chống dị ứng.
  • Điều trị viêm họng, đau rát họng ở nhiều lứa tuổi khác nhau.

3.2. Tác dụng trong khoa học hiện đại

Y học hiện đại đã chỉ ra được những thành phần có lợi cho sức khỏe con người có chứa trong dược liệu lá khôi. Nổi bật trong đó có tannin, glycoside:

  • Glycoside: Lá khôi có chứa hàm lượng glycoside dồi dào, giúp hệ tim mạch khỏe hơn. Hoạt chất kích thích cơ chế co bóp của hệ tim mạch trong việc bơm máu đi vào các cơ quan khác. Từ đó tránh được những cơ đột quỵ bất ngờ. Ngoài ra, còn giúp cải thiện chức năng thần kinh, tăng cường trí nhớ và hỗ trợ điều trị suy nhược thần kinh.
  • Tannin: Đây là hoạt chất được tìm kiếm trong nhiều loại thực vật, trong đó có lá khôi. Hoạt chất có tác dụng ngăn ngừa oxy hóa tế bào, ức chế các tế bào ung thư lây lan, tăng cường miễn dịch và sức khỏe.

Với các hoạt chất có lợi đó, lá khôi chữa bệnh gì? Rất nhiều loại thuốc được chiết xuất từ lá khôi với công dụng tuyệt vời như sau:

  • Làm giảm quá trình tiết axit trong dạ dày, từ đó hỗ trợ điều trị bệnh lý viêm loét dạ dày, tá tràng.
  • Có công dụng ức chế, tiêu diệt vi khuẩn HP – một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ung thư dạ dày.
  • Giúp kích thích tiêu hóa, loại bỏ các triệu chứng ăn không tiêu, đầy bụng.
  • Giảm căng thẳng, giúp điều trị chứng mất ngủ.
  • Giúp liền sẹo, làm lành vết thương, chống viêm nhiễm tại các vết thương.

Video về hiệu quả sử dụng của lá khôi trong điều trị dạ dày – BS.Lá Văn Khôi

Với những công dụng tuyệt vời của cây lá khôi, chúng ta có thể thấy đây là 1 loại thảo dược rất tốt hỗ trợ cho sức khoẻ và mang lại hiệu quả kinh tế cao cho nhà nông, vì vậy nếu muốn tìm hiểu thêm về sản phẩm này quý độc giả có thể liên hệ qua hotline để được tư vấn thêm: 0832 555 828

Cảm ơn các bạn!

Tin liên quan:

Cao gắm là gì? Bật mí toàn bộ thông tin về “sản phẩm vàng” trong cải thiện Gout
Dây gắm – “thảo dược quý” của núi rừng ban tặng
Tác dụng của dây thìa canh – “Thảo dược quý” của thiên nhiên
Giảo cổ lam (Cỏ trường sinh) – thảo dược diệu kỳ với sức khỏe
Tổng hợp các biến chứng tiểu đường nguy hiểm nhất – bạn có biết?
Top 08 bài thuốc dân gian chữa tiểu đường tốt nhất hiện nay
Chế độ ăn cho người tiểu đường tốt nhất năm 2021

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *